Kommentaar

00:04 Welkom by kommentaar vanavond. Die program even vroeger weens die sokkerwedstrijd waarin Bavanna Bavanna speelt tegen Canada. Ons hou vir hulle duime vast. En behalve vir die sokker nies ooreers die vredesonderhandelingen tussen die VSA en Iran as ook die 30 juni sperdatum wat der organisaties soos March in March daargestel is vir onwettige buitenlanders om die land te verlaad die nies. My gasten vanavond is die jurist en genoot van saaklega Professor Koos Malan. Goeienavond Koos. Goeie naand, Suzanne. Goeie naand, collega's en luisteraars. Die historicus Dr. Lindy Koorts. Goeie naand, Lindy. Goeie naand, Suzanne. En die politieke ontleder van Universiteit Pretoria, Ruiland Henhoed. Goeie naand, Ruiland. Goeie naand, Suzanne, ook aan my mede panellede en ons luisteraars. My klankere geseer is Luwana Beekes en ek is Suzanne Paxton. 00:55 Welkom terug by kommentaar, my gast as jy nie gehoor het nie, Roland Hennoot, Lindy Koorts en Koos Malan. Kom ons begin sommer met die buitenlandse nies. Terwyl die vredesonderhandelingen tussen die VSA en Iran voort gaan, gaan die skietgevechte ongestoot voordaar. Iran sê hy het op VSA basis in Beirut geskiet, die VSA sê hy het op Iranese tykens in die Seestraat van Hormuz losgebrand in reaksie. Estrel sê intussen mense in Libanon moet maar gereed maak dat sy troepen nog lang daar gaan wees. 01:21 en die rest van die wereld hou net die oliepruise dom. Nou Koos, ek weet, jy volg hierdie story baie in diepte. Wat jou gevoel op oorzaak op die oomlik? Ja, ek denk dat in weerbal van die feit dat dat thans baie geweld is, die kans dat die ooreenkomst sal hou, inderdaad uitstekend is. Die basisrede, hoekom ek so sê, is tweeledig. In die eerste plek het sowel die Verenigde Staten als Iran, een baie definitieve belang daarby, dat die ooreenkomst moet hou. En in die tweede plek is Israël, wat tot een groot mate van die Verenigde Staten afhankelijk is, nou eindelijk sonder die VSA's militaire steen. Dus daar is duidelijk dat daar een breek ontstaan het tussen specifiek Trump en Netanyahu, maar ek denk ook strategisch gesproken tussen die huidige Amerikaanse regering en die Israelse regering. Israel het daar alweer nie meer die steen op van die VSA waarop hy altijd kon staat maak nie, en daarom denk ek die oorheenkomst gaan hou. Wat baie belangrijk is, met betrekking tot die ooreenkomst, is dit, dat eindelijk, onderliggend, een fundamentele verandering plaasgevind, met betrekking tot die VSA's benadering. 02:32 Wat gebeur het, om het nou kortlik saam te vat, is dat die VSA's eindelijk in die oorlog in, op die 28ste februari, op grond daarvan, dat die sogenaamde, nieuwkons, wat, wat valken in die VSA is, valken met betrekking tot buitenlandse beleid, hoks, dat hulle eindelijk vir een tyd lang die initiatief met betrekking tot die vaststelling van Amerikaanse buitenlandse beleid oorgeneem het. Dit is interessant genoeg strijdig met die belangrijkste buitenlandse beleidsdokumenten van die huidige Trump regering. 03:04 En wat eindelijk nou gebeur het, is dat nadat die oorlog nou vir 107 daal lang aangehouw het amtlik, het die MAGA-benadering tot die Amerikaanse buitenlandse politiek wat op het klomp goed neerkom, waarop ons nou nie alles kan stilstaan nie, maar met betrekking tot die midde oosten en sovoorts, kom dit daarop neer, dat daar so ver as moendelik gepoog moet word, om een sogenaamde reaal politieke benadering te volg, met betrekking tot Iran, en trouwens wie anders ook al daar, dit kom daarop neer, dat volgens die maga benadering, dat die VSA nie gaan voog om sogenaamde Amerikaanse waardes, democratie, mensenrechte, enzovoorts, af te dwing, as een vorm van idealistische politiek nie, maar dat hy doodeenvoudig die beste van moendelijke betrekkingen sal nastreef, ongeacht die feit, dat daar ideologische en wergelijke verskille tussen omself en ander partijen in die bepaalde geval Iran mag bestaan. En dit is precies die benadering wat die oorhand gekry het, nou met die sluiting van die ooreenkomst, nou een paar daag gelede. 04:10 Dit is een benadering wat gehandhaaf wordt door Bans en Rubio, en het klomp anders saam met hulle, in tegenstelling met bijvoorbeeld Heksef, Dit was aanvankelijk ook die benadering van die president, van president Trump, en ek dink hierdie benadering gaan inderdaad nou hou. Ook vooral gegeven die feit, en dit is my laaste sin in hierdie verband, ook vooral gegeven die feit, dat die Amerikaners, as het ware, een aanskouwingslees gehad het, om dit nou dramatisch te stel, namelijk, dat hy nie met oorlog kan bereik, alles wat hy gedink het, hy kan bereik nie. Die Iranse weerstand is doodeenvoudig onderskat in weermel van die enorme propaganda wat ons gesien het, ook in Zuid-Afrika, van hoe sterk en onoorwinbaar die Amerikaners inderdaad is. Die VSA het gesien, hy is nie... 04:59 Ten einde die rand te verslaan, sal hy troep op die grond moet sit, wat hy nie wil doen en die Amerikaanse publiek het nie enige op tijd daarvoor nie. Daarom moest hy noodwendig hierdie virelis oorinkomst aangaan en tot een realpolitieke maga-benadering teruggaan. Roland, dit is steeds een complexe saak, reg? Ja, dit blij complex en ek denk daar is hele paar kwesties onderliggend aan die complexiteit. 05:24 Die eerste natuurlijk ten ginste van vrede is dat nie een van die twee partijen like of hulle wil teruggaan na ordentlijke groot oorlog nie. Dit is duur voor beide, die Iranese het een geweldige prijs betaal vir die tyd van die oorlog en natuurlijk die VSA ook, vooral in termen van rand en cent en dan ook aansien in die rest van die wereld en dan betaal president Trump een prijs vir die oorlog in sy interne politiek. 05:52 So dit is die argument tegen voortsetting van die oorlog, maar daar is een hele klomp groot uitdagings wat oorkom moet word. Die eerste daarvan is dat die basis van die oorlog is meer, ons wil nie aangaan met die oorlog as wat het is, kom ons soek na vrede en langdierige oplossing. En ek denk dit is een baie belangrike probleem, want ons zien by voorbeeld die verskillende interpretaties in die vredes, of die skietstelstandsooreenkomst dan, waar die VSA bijvoorbeeld argumenteer, Iran moet die straat van Gormoes heeltemaal oopstel, en Iran sê, die straat is nou onder my beheer, ek besluit hoe dit gedoen word. Vandaar die afgeloope tweedaase skermitselinge wat nou weer uitgebreek het. Die vraag wat dit bij mens opkom is, waar is die grense van bereidwilligheid, en wanneer word die koste van die vrede, die risiko's van die vrede, groter as die koste van oorlog. En ek dink nie, dis iets wat ons moet geringskat nie, dit is een baie belangrike beleidsbesluit, maar ook een belangebesluit, wat geneem gaan moet word in Washington, in Teheran, en dan ook geneem word binnen die golfstate, en ook geneem word in Israel, en ander rolspelers wat betrokken is. 07:09 Hier is nie net een kwestie van, ons gaan een vrede maak en ons onderhandel, ongeacht die skermitselings nie. Die skermitselings dui op die weeselike gebreke in hierdie schietstilstand. En die kwestie is, wanneer gaan wie sê, dis nou ver genoeg, ons kan nie aangaan nie. Een ander risiko wat hiermee verband hou, is die moendlikheid dat een onoordeelkundige daad van een individie, bijvoorbeeld die afvuur van een misiel, kan natuurlijk leid tot onberekenbare skade en totale hervatting van oorlog. So daar is een klomp, risiko's, partij is groot, partij is kleiner, maar is weeselike risiko's in die proces. Laaste punt, daar is onderhandelingen tussen Israel en Libanon, wat lijk of het suksesvol was, maar Gezbollah is uitgesluit en verwerp dit. Daar is onderhandelingen tussen Iran en die VSA, wat relatief suksesvol is so ver, maar daar is vraag daar oor Die verhouding wat glat nie aangespreek word nie, is Gezbollah in Libanon, en dan Iraanse houvast en gebruik van Gezbollah om aan te hou druk uit te oefen op Israel, aan te hou druk uit te oefen dan indirekt op die VSA. 08:20 En ek denk dit is die punt waar hierdie ding waarschijnlijk baie vinniger getoets kan word in termen van die omvang van die konflikt. So is baie risikoseidagings wat nog hanteer moet word. 08:33 Linde, het voel ook vir my dat die wereld het so of oorlog voorsheid bereik, het is dan net belang in waar die olieprys op die oomlik staan. Ja, gewis dit, en ek wil nou sê, ek sê saam met Koos en Ruilund, maar terse afkertijd, ek is ek so klein bykie meer cynies, daarom nou nog baie water in die see, oftewel dier die straat van Ormoes loopt, Want hierdie ding kan baie, baie makkelijk ontspoor word. En beslis dit, die wereld wil eindelijk maar net hee, allemaal moet op ons skiet. Daar is geen hoop op een nieuwe orde of een ander orde nie. Wat my wel opgeval het die afgelupe week, is om te sien hoe daar binnen die Amerikaanse media eindelijk die spot gedraai word met hierdie ooreenkomst. Want Iran stap eigenlijk beter weg, as wat hy in hierdie ding ingegaan het, of as die stand van sake toe Amerika op onbegin losbaar sêt. 09:24 Want hier is een ooreenkomst wat beloof om sankties te lig wat van tevore daar was. So is nie as nieuwe sankties nie, dis ou sankties wat gelig word. om dan nou restitiesie te betaal vir die haar opbouw, en dan nou nog boon op te sê, goed, ons sal dan nou, weet, daar word nie gevraag dat hulle haar in arsenaal, of dit wat hulle verreikte Iraniem op die einde van die dag, moet oorhandig nie, hulle sal dan nou instem vir inspekteers, wat in ieder geval vir die oorlog daar was. So op een manier gaan dit terug na die ooreenkomst van Obama, wat Trump opgeskeer het. 10:01 So, eindelijk lag lag die Iranese, en het hulle gevind dat hulle eindelijk een nieuwe vorm van mag het, die straat van Hormuz, wat nie van tevore op die manier gebruik is nie, waarop nou na 60 daar ook tariewe sal wil hef, En nou weet hulle van hieraf, hulle kan daar die straat toemaak, indien Amerika dan nou weer wil probeer agressief toe naar hulle optree. Maar precies soos Roland sê, enige iets kan nie ooreenkomst ontspoor, hulle het eindelijk nog nie ooreenkomst nie, ons praat nou hier so van, wat is die ouwe beskrywing talks about talks, is eindelijk maar nog waar dit is. 10:42 So ek hou maar nog op. Koos, weet ons al meer, is daar meer besonderhede oor hierdie ooreenkomst? Baie min is bekend. Die onderhandelings is woensdagavond beëindig. Die eerste sartie van onderhandelings is beëindig in Soetserland. Tot so ver die partijen gesê, hulle vind mekaar baie goed. so dat blijk dat behalwe die skieterij soos die collega's verwees het wat intussen ontstaan het, is daar met betrekking tot die onderhandelingsashoeddanig verloopzake klaarblijkelijk vlot. 11:14 Net twee punte, ek vermoed dat uiteindelik sal ons waarschijnlijk in die situasie eindig wat die positie tussen Iran en die VSA gestuig gaan word van die positie tussen Israel en Hezbollah as jy die twee goed van mekaar afhankelijk maak, gaan al twee as het ware skubreek leid, en ek dink die Amerikaners vooral, wil tot elke prijs verhoed dat die ding skubreek leid, dit is die eerste stand, dit is die eerste punt, die tweede punt net in aansluiting, by wat Linde hier gesê het, dit is sonder enige twyfel so, ek het die ooreenkomst in besonderhede doorgegaan in een stikkie daarover geskryf, en is sonder enige twyfel so dat Iran klaarblikkelijk baie beter af is na die oorlog, tenminste na die oorlog, as voor die tijd. In die eerste plek word die sancties opgehef, die sancties wat kom vanaf 1979 af, dit is sancties van die Verenigde Staten, dit is sancties van die Europese Unie, dit is sancties van etelike ander moentede, Tweedens word een bedrag van 300 miljard dollar beskikbaar gesteld vir die heropbouw van Iran. Dit is nie een skenking nie, dit is beleggingsgeld. 12:27 wat sal kom, so leid die ooreenkomst vanaf die VSA, sowel as sy onmiddelike bondgenote in die streek. Precies wie dit allemaal is, weet ek nie, maar ek vermoed uiteindelik kan het waarschijnlijk, moent hier is selfs heel wat ver buiten die streek, soos Indie insluit, wat inderdaad ook realpolitieke benadering het. Hy tree op so ver as moentlik tot sy eie voordeel. En dan derdens, blij die huidige kern situasie, die status quo ten aansien daarvan, blij in plek, totdat die partijen daar aanslag om een of ander iets anders te kan onderhandel. 13:03 Wat die ding bevoordeel, ek is een bykie optimistisch, soos jylle kan hoor, wat die ding bevoordeel, dat die kernverdrag opnieuw gesluit kan word, is dat Iran gesê het, van die begin af, wel, oor jare gesê het, ek wil nie een kernwapen heen nie, en sy positie is steeds, ek wil nie een kernwapen heen nie, en dit is die groot probleem van die Amerikaners, dit is die groot probleem van Israel, maar as daar duidelijkheid kan wees, dat hy inderdaad nie kernwapen wil heen nie, en dat daar die nodige, die nodige, monitering gedoen kan word, wat in egenval deel van die vorige verslag was, dan denk ek die knoop gaan inderdaad doorgehaald word. Net lastens wat betreft die 300 dollar bewilliging, verontwikkelingshond. Dit is natuurlijk tot die voordeel van Iran, enorm tot die voordeel van Iran, maar tegelijkertijd is dit tot die voordeel van alle ander, ook van die beleggers, en meer bepaald van die Amerikaanse beleggers. Die berekening is daar blijklik, ons gaan langs hierdie weg, die verhouding wat vir het uitperk van 47 jaar radikaal omgekrap was, tussen die VSA en Iran. Ons gaan dit as het ware rechtstel. 14:16 En terzelfde tyd gaan ons een klomp geld hieruit maak. Dit is die typische transactionele benadering wat jy bij Trump wil kreeg. Ek denk, dit is het ware terug. Laastens net, ek denk, wat die Amerikaners gedoen het, dit is die beginsel. 14:33 is die stokke van die afgelopen 47 jaar, die stieks, is vervang met kerrets. Daar gaan nou gepoog word om Iran doodeenvoudig tot ander inzicht te oortaal, onder andere door om een klomp voordele te laat toekom, door middel van die beleggings, die economische heropbouw en soan, wat tegelijkertijd ook vir die beleggers self, met inbegrip van Amerikaanse privaatbeleggers, tot voordeel sal strik. 14:56 Hoe kom so half die stille ommeswaai van Donald Trump ten hoe dit wat hy nou so noemal op True Social gesê het? Ek dink dit hou verband met die druk wat begin opbouw intern. Alhoewel hy gesê die middeltermijnverkiesings gaan nie sy positie verander nie. Dit speel definitief een rol, maar ook ekonomische factore wat rol begin speel. En daar is al hoe meer mense wat uitgesproke onverantwoordelike en ek dink dit is ook van die interne goed wat veranderd. An die ander kant is daar ook definitief die besef by Trump dat die rest van die wereld min of meer allemaal hulle rug op omdraai. Hy gaan nie deur te boele en slecht te sê ver kom nie. Niemand gaan by die oorlog ansluit saam met hom nie. Hy gaan baie meer saamwerking kry as daar vrede is om probleme op te los. En dan denk ek ook die golfstate, daar is baie definitieve groot veranderinge in die streek aan die kom. 15:49 en die golfstate is nie baie gelukkig, en hy was nie gelukkig toe die oorlog begin het nie, hy is nie gekend daar en nie, hy het voor die oorlog nog probeer om dit te stop, gedeerende die oorlog is hy geteikend, en op een punt het van hy begin sê, nou moet ons hier die oorlog uitbrei en klaamaak, en skielik hoor hy die sy vredesweerinkomst, en hy belangen word nie gedien nie. So dat in Disico Mako Rubio die hele week daar was, om te probeer om die verhoudinge weer te stabiliseer, mense gerust te stel, Ek meen die ander dimensie nog steeds, Israel is hierdie week in Washington om te praat oor hulle verwachtinge rondom die ooreinkomst en ket die kernwapenprogram van Iran. Ek gaan ons nog oorlogs sien voordat ons vrede sien, vooral in lande om Iran. Dit is baie moeilijk, Susan. Ek stem saam dat Israel-Hizbollah-vraagstuk nog steeds blij hangt. 16:41 dat hierdie baie, baie sensitief is. Maar ek denk, dat is een les wat ek souwe wens, hierdie leiders uit die geschiedenis uit moet leer. Die Nederlands historiekus Radker Brechtman het daarover geskryf, en die Amerikaanse meningsvormer Malcolm Gladwell ook, met sy boek The Bomber Mafia. Om te sê, moet nie denk, jy kan een land uit mekaar bom, en hy gaan daar nou wankel en in een stoort nie. Hoe meer jy iemand bombardeer, hoe meer staan sy mensen saam. Ons kan kyk na Ukraine, wat nog steeds die geval het nie, al is hy hoes dikend geskiet, en selfs hier met die Iranese, waar daar intern een uiterst ongewilde regering is, ten wie daar al reeds proteste was in die straat, al het mense hulle levens op die spel geplaasd eer te protesteer, het hierdie eindelijk daar die regeringse positie versterk, want een buitenlandse vijand is altyd iets wat binnenlanders vereenig maak nie saak wat hulle politieke kleur nie. So 17:38 As een mens nou voorin toe dink en sê, wel, kom ons kyk of hierdie ooreenkom slaag en daar kom weer geld in Iran in, dan mag welvaart dat die nieuwe regime so grootste vijand wees. Terug na Nisi op Eiebodem, rapportberug vanochtend oor die bussevol mense wat uit die land na Malawi probeer terugvlug, maar telke male iwers moet staan en wacht vir dokumentatie, so dat hulle wel oor die grense kan gaan. Mense wat dan een sonder water is, nie kos het nie, nie slaanplak het nie, Dan is daar nog duisende wat in Durban wacht op uitkomst na die dreigemente van xenofobische mense dat onwettige buitenlanders ten die derigste junie aan die land moet wees. Roland, ons begin soms by jou. Die tyd kom al nader en mense raak al meer krivelrig oor die dreigende situasie. Kan die regering iets doen? Een Cameron wat ook onderuit gehad het in rapport wat sê nie wat, hy is nie oortuig nie. 18:26 Ja, daar word baie gepraat oor die onzekerhede met recht. Ons het nie een baie goeie geschiedenis as het kom by die identificeering en hanteering van die type uitdagings nie. Dan is daar ook van die regeringskant af word dan baie gerestellende uitsprake gemaakt van beplanning wat gedoen word, van dinge wat in plek is. Maar daar is groot onzekerheid en die kwestie hier is, ek dink daar is een paar faktore. Die ene is wat is die werkelike doelwitte van die optochte, en vooral dan die datum van 30 juni, hoe gaan dit uitspeel, wat precies, en wie sit achter dit, en dit is legitieme vraag wat gevraag word, en dan saam met dit die kwestie van, die regering praat van wat hulle in plek het, maar dit is reactief, hier is nog bitter min voorkomende optrede, daar is nie werkelike, Ons het nou gesien, gister het die president nou met traditionele leiders en koningsvergader om in een samenwerking te versoek. 19:29 Maar daar is bitter min wat ons kan sien wat werkelijk dui op een energieke aanspreek van hierdie probleem en probeer om dit die hok te slaan. En deel daarvan, denk ek, is die vraag wat jy aan Cameron vraag, hoekom word mense toegelaat om doodeenvoudig aan te gaan en aan te gaan? Hoekom word dit toegelaat dat vooral sociale media gebruik word om baie erge oproepen te maak? En ek meen dit wat daar gebeur, Meeste mense is waarskynlik onbewus daarvan, want volg dit nie. Maar dit is nie mense wat gevraag word om mooi met mekaar te praat en saam te werk nie. En die vraag is, waarom word dit toegelaat? Want dit ondermijn al die waardes, al die beginsels, alles wat die regering sê hy voorstaan en wat in die naam van Suid-Afrika altyd aangebied word, as dit is wie Suid-Afrika is. 20:20 En ek denk die kritische kwestie hier is, dat weer eens is hier een situasie wat toegelaat is om te ontwikkel en momentum op te bouw en daar is nie aanduiding van optreden nie. Om te sê daar is plannen in plek en daar soveel geld op sy gesit, terwyl ons sien, twee dagen na die minister van politie dit sê, sien ons hoe die politie staan en toekijk. waar mense uiterst onwettige optrede onderneem en hulle doen niks daar nie. En ons praat nie hier van een betooging nie, ons praat hier van mense wat die reg in eie handen neem, wat plinder, wat doodeenvoudig, onaanvaardbaar is in enige context. Natuurlijk sit ons in Suid-Afrika met die probleem dat wetstoepassing is een optie. Ons politiebenadering is dat het optioneel is om dit te doen. 21:16 En die regering lijk ons nie wakker word en die kwestie hanteer nie. En dit skep geweldige risiko's vir woensdag. Want dit skep die persepsie van onveiligheid, maar dit skep ook die vrees van een herhaling van juli 2021, waar je grootskalse ontwrichting en die risiko van onstabiliteit krij. Dit is nog ons gesprek wat ons ook met Tony Leon gehad het, die hij natuurlijk voor morgen geleerde van die DA. 21:43 wat hy gesê het, hy kan ook nie verstaan, hoekom hierdie mense toegelaat word, om hierdie type van goed te sê nie, hoekom hulle so met handskoene hanteer word, dierdie regering nie, hulle is bezig, om in min te saai vrede, van hierdie omgeving, en die mense, en van Zuid-Afrika te bedreig, en daar word dadig niks gedoen nie, maar Lindy, dit breng my by hierdie vraag, As ons praat van geweld wat moentelik kan kom, mense wat bang is, dit kom natuurlijk uit die vorige groot betogings dat ons gehad het in onliste in 2021, maar gaan dit hier oor dit wat nie gesê word nie, dit wat geimpliseer word dier optrede, mense wat hulle nie ster in die politiese waarschuwing, want hulle sê, moet nie by die betogings opdaag met een sambok of een spies, of sikker goed, en dan sien ons terwijl March in March hulle toesprake hou die aflope week nie, is daar betogings aan die gang met mense wat, daar staan met spies en skulde. 22:32 Op een manier laat het my dadelijk denk aan die vroen en die neentigs tijdens die onderhandelingsprocesse en die optochte van die Kata Vrijheidspartei in daardie jare. En het was die hele story gewees rondom die draag van traditionele wapens. En die ANC wat daarop aangedring het dat die EVP nie met traditionele wapens moet rondloop nie en die ander klonk wat gesê het wel, dit is deel van ons kultuur. En natuurlijk het dit op geweldige bloedvergieting uitgeloop. En dan, ons denk nou aan juli 2021, maar ons moet ook onthou van 2008. So, ons land het al eerlijke soekke gevanne. En wat onrasparend is, is die afgelopen week in Pieter Maritsburg om te wees, wat net wees, dat March and March het nie beheer oor hierdie, ek wou alweer sê, beweging wat hulle nou van stapel gestuur het nie. Dit is nie iets wat mooi met die sterk leiderskap georganiseer is en hulle weet wie hulle lede is en daar is disipline of enige iets van daar die aard nie. Dit is een populistische beweging. 23:32 En wat nou in Pieter Maritsburg die afgelopen week gebeur het, is hulle het iemand aan die woord gestel wat op die verhoog geklim het net gesê, daar broer is dier Melaweers vermoor. Nie name nie, nie plekke nie, nie enige inlichting om dit te verifiëer nie. 23:48 En mense het uit die groep uit opgerik en na een township daar nabij gegaan. En Melaweers begin jacht en die jong pa is doodgemaak, hy is doodgesteek. En op die einde van die dag, dan het die organiseerders gesê, ooma, ons het gesê, ons het nie geweld gepleit nie, maar hulle neem geen verantwoordelik uit. vir die opruierigheid, en die feit dat, weet, dat mense wat hulle dan nou, by mekaar gebring het, omdraai en gaan geweldpleeg nie. En so, ek wil bijna sê, georganiseerde, maar baie eindelijk ongeorganiseerde beweging, wat nie interne disipline kan handhaf nie, dit is een gilde geleentheid, vir verdere geweldpleging, dier die wat opportunistisch is. 24:34 En ja, hoe gaan hulle hulle mense in bedwang breng? Weet, soos ek sê, Pieter Maritsburg is eindelijk vir ons baie, baie skrikwekkende waarschuwing. Koos, als rechtsgeleerde, wat sê die wet oor soe opstokerei? Baie daarvan sal neerkom op anstichting, oftewel anhitsing tot geweld, wat inderdaad een misdrijks. Anhitsing tot geweld, anhitsing tot moord, anhitsing tot anranding en soan. die effect daarvan is, dat die staat hoef nie te wacht, dit is nou die police en natuurlijk die vervolgensgezag en sovoorts, voordat het dat werkelike misdaad, soos aanrading en moorte, wat ook al gepleeg is nie, die blote aanhetsing, as zodanig, maak al reeds een misdrijf uit, en stel sodanige mense bloot aan vervolging. Daarom is een kamer in sy, ek kom nie te na as ek die volgende sê nie, ek denk het is gerechtverdig, sy verwoede onderhoud is gerechtverdig. Jy kan inderdaad verwoede reageer soos jy aan die gereageer het, en onthuds wees vanweer die feit dat die, in weerwel van al die misdruiwe wat eindelijk al reeds gepleegd, steeds niks omtrend in die situasie gedoen word nie. 25:51 Jy kan natuurlijk optrede vanuit een strafrechtelike oogpunt, om soke mense reeds te vervolg, en andersens kan dat introdukte tegen hulle verkry word, maar ek denk die strafrechtelike optrede op hierdie stadium is meer gepas, gegeven die werkelijk waar potentieel bloeddorstige situasie waarmee ons hier te doen het. Ons het groeiende spanning, ek denk, mense, soos laat ek maar van myself praat, wat in een baie vreedsame, feitelijk misdaadloose buurt in Pretoria boon, is ek eindelijk in die sekere sin, miskien geld het vir ons allemaal geïsoleerd teen wat werkelijk aan die gang is, op baie plek in die land. Groei in die spanning, wat die gevolg is van, en dit daar is al tevore daar waar gepraat, maar het blijf geldig, van een langdurige 30 jaar lange beleidsmislikking van die regering, waarin met respect vanaf die dag van oud-presidenten Beekie, Daarsteer tot nou, buitelanders doodeenvoudig, sonder die in achtneming van die moendelike gevolge, doodeenvoudig voortgegaan het om hulle die greese oop te stel, mense te laat inkom in die aan, met die verskoning van, man die mense het ons gehelpt in die blanke minreidsregering, ons moet doodeenvoudig die dere en die hekke oopmaak, dat hulle kan binnenkom. 27:14 sonder om in achte neem waar die gevolge daarvan gaan wees, wat ons nou sien, wat het vererger is, dat ons sedert, soos die collega's nou genoem het, 27, 28, waarschuwings gehad het van wat mag gebeur. Waarschuwings nie net met betrekking tot wat gesê is, nie, maar wat gedoen is. Mens is aangerand, gedood, ensovoorts. Ons het gesien, is een aanskouwingslees, wat gebeur. Desondanks was dat van die kant van die regering dood eenvoudig niks meer nie als blote passiviteit. Voorts het die staatse vermoene ook natuurlijk dramatisch achteruit te gaan om iets omtrend in die situasie te kan doen, die staat specifiek die politie, wat baie verswak het en wat onderling verdeel is, ons ons allemaal weet. As gevolg waarvan die verantwoordelijkheid as het ware toen niemand oorgedra word op, ek sien die politie het nou gepraat met die privaatsektor, privaatsekeriteit natuurlijk, buurtwachte, plaaswachte en sovoorts, Die verantwoordelijkheid gaan al hoe meer oor op die privaat en die burgerlijke sektor, om dit waarvoor die staat primair moet instaan, namelijk die instandhouding van die vrede, om dit as het bare namens die staat oor te neem. 28:22 Dit is een dramatische reiterering eindelijk van die staat, die regering met betrekking tot sy fundamentele verplichting heb. 28:31 my laaste punt nie die twee laaste punte, die ene is natuurlijk dat, het is baie moeilijk met die bepaal precies wat in die gang is, ek het nou nou hier een bericht gelees van Amabungani, wat in Valley Maverick verskyn het, wat denk ek gebaseerd is op baie goeie navorsing, Dit lyk asof ons dalk weer op die punt is van een insurgentie. Een soort van een MK-partei-achtige insurgentie. Ek wil nie mense belaster nie, maar dit lyk asof het daarop kan dui. Dit is nie net een kwestie van maats en maats nie, die ding staan nou ook binnen die context van partijpolitieke mededinging en partijpolitieke strijk. 29:11 En dan net die laaste punt is, Suid-Afrika's buitenlandse betrekkingen, specifiek met betrekking tot Afrika's state, waarin die Suid-Afrikaanse regering onder die ANC toch so graag leiding wou geneem het, die is rechtig welis in skerbe, die is verskirtelik skade aangedoen. Vreemd genoeg het Suid-Afrika ten aansien hiervan, en ek wil nie oordrijf nie, maar het binnen Afrika verband iets van een muishond geword, in plaas van die toen aangevende, mensenrecht, vlagdraande staat, wat hy was 30 jaar gelede. Soos uit Afrika, het plaaslik en buitenlands, het hy enorme skade, wat gelei word, as gevolg van een breedtreffende beleidsmislikking, oor het uitperk van drie dekades. 30:00 Randhut, die volgende vraag moet aan jou te kom, want ek wil ook verwijs na die stuk van Amambungani, waar hulle beweerde, daar is skade van die voormalig present Jacob Zuma en die MK-partei, wat hang oor hierdie 30 juni, dat daar een vinger amper half is in hierdie relings en opstokerij. Amambungani, jy weet, hulle doen baie goeie ondersoekende werk, so ek neem, as hulle roekie bespeer het, is daar een vierkie, 30:25 Maar ek breng het mens by die vraag, is hierdie situasie wat uitgebuid word dier politici vir hulle eie gewin? Ja, ek dink daar is definitief element daarvan. Hierdie is nie een situasie wat losgemaak kan word van die breer politieke stroming in Suid-Afrika. wat insluit die komende plaaslijke regeringsverkiezing. Ons sien hoe partijen dit gebruik as een mobiliseringsagent die wat ten gunste is, of wat die anti-buitenlandse emigratie en onwettige emigratie argumente gebruik. Maar daar is ook ander elemente hiervan. Dit is nie net Amabungani wat jy oorskryf, en daar was in News24 vroeger in die week ook een argument gemaakt, dat daar kriminele entiteite achter hierdie sit, wat achter MK sit. 31:15 en dit hou verband met ander elemente van Suid-Afrika, die druk wat skielik begin opbouw rondom die Matlanka commissie en die uitvang en uitweis van mense en die politie. Dit is een hele reeks van faktore wat een rol speel. Die probleem wat jy meesit is dat die regering reageer nie op nie, reageer nie tijdig hierop nie. En ek dink as ons gaan kyk by voorbeeld, en ek het nou verwijs na ander partij, is wel bekend wie dit is, maar een van die elemente wat ons mee sit, is weer eens binnen die ANC, is daar mense wat hier die veld toch ondersteun, en anders is daar mense wat teen hier die veld toch gekant is. En jy sit met een leiderskap wat nie leiding gee, nie, like het vir my wat nie wil kant kies, nie, hulle gaan wat er kan toe die ding ook al gaan, gaan hulle nou maar inval en... 32:05 en wat ook al dan ande, hulle het regeer, hulle het iets gedoen, of hulle is aan die kant van die mense. Nou, jy kan nie regeer en so optreen nie. En ek denk die probleem wat mense hiermee sit, toen iemand die kwestie weer eens van die regering van nationale eenheid, wat by naam genoem word, maar eindelijk onzichtbaar is. En die onderliggende probleem wat jy het, is dat jy sit met ANC beheer, die veiligheidssektor. 32:33 soos van die ander wat ons al in die verlede gepraat het, wat exclusief beheer word. Nou, die risiko daarvan is dat jy ANC besluit neem en kry wat intern gefokus is, of wat wacht en kyk wat gebeur, en daarna die tyd word, sê die regering van nationale eenheid het nie dit of dat gedoe nie. Ons het weer met die kwestie van wat die ANC nie doen, of nie wil doen, of nie kan doen nie, en dit word een Suid-Afrikaanse probleem. So, daar is een hele reeks van kwesties wat onderliggend is. Die minste wat die mens hier so verwacht het, is dat jy baie beter leiding van regering krij, met daar word een actieve leiderskap wat wees wat gebeur, maar ons het nou gewond geraak, dit gaan nie in Zuid-Afrika gebeur nie. 33:18 En amal is onzeker, want die inlichting is nie beskikbaar nie. Lindi, oos het nou daarna verwees, maar jy weet, een groot gedeelte van die gemeenskap is toch so'n beetje afgesonder van hierdie dreigende geweld, maar mense is bang, mense is ongemakkelijk, daar is een vrees, en sonder om, jy weet, paniek te wil saai, want mense wil nie dit doen nie, jy weet, wat van dinsdag, ek krij dit oor en oor die vraag, wat moet ek dinsdag doen? Dit is een goeie vraag, 33:48 En ek denk, precies wat Koos daar uitgelig het, en dit kom ook na voren in die media, en nou moet ons weer die vergelijking tref met 2021. Daar is een wereldse verskil tussen iemand wat een witboorkie werk het en in een middelklas beurt, woon en in hulle eie voertuig werk toe kan rij, tegenover mense in die townships. En dit is hier die geweldige groot klasse gaping wat ons het in Zuid-Afrika. En hier moet ons sê, ons regering en ons regerende klas behoort ook aan die witboorkie, middelklas, eie voertuigbrigade. Het is ook verweiderd van wat hier op die grond plaas vindt. 34:27 So hierdie type klasse gaping wat ons het in die land, en die mate waartoe die blaam dan natuurlijk nou nie voor die ANC gelee word nie, en het moet eindelijk 100% daarby hulle gelee word, het is mislukkings die afgelopen 30 jaar wat ons hierna toe gebring het. Dit is een kruidvat wat kan ontplof, ons het in juli 2021 gesien dat hy ontplof het, nou moet ons hoop en bid dat hy nie ontplof nie. 34:51 Kijk, wat ek, mys kan net eenvoudig nie voorspel en weet, dinsdag nie, wat ek so half hoop is, die hoeveelheid kere wat ons al national shutdowns gehad het, sê nou maar dierko satou die EFF en daai goed, word nie eigentlik veel nie, so kom ons hoop en bid, dit is so type iets, mens kan nie anders as om dunstig aan te gaan met jou leven nie, maar ek gaan sê, enige iemand wat, bijvoorbeeld buitenlanders het, wat vir hulle werk, En hier is die ander ding wat my plaat, daar is baie buitenlanders in Zuid-Afrika wat wettig hier is, wat asielpermitte het, bijvoorbeeld, wat verblijfspermitte het, maar wanneer het so xenofobies raak, dan gaan dit oor buitenlanders en nie oor wat is die persoonse papierwerk nie. So ek so sê, beveilig mense wat jy denk beveilig kan word, laat hulle dan eerder thuis bly, 35:42 en kom ons hoop, kom ons hoop, dat dit nie, dat dit nie meer, as dit die optoog word nie. Net om die context ook te weis, jy sit met maas en maas, wat nou beweer, hulle tree op as patilote, in belang van die grondwet, die president beroep, hoe bewaard is van die grondwet, nou kry jy MK, wat die proces ondersteun, en al die duideliker, like het, of hulle groter aan tegen het, wat sy doelwet is, om hierdie grondwet, om ver te werk. so die teenstrijdighede wat jy hiermee sit, en dit gaan net voorbij, niemand reageer daarop nie, dit word nie uitgewees nie, en ek denk dit is deel van die legitimering van iets wat totaal onaanvaardbaar is in Zuid-Afrika, en ons sien toen niemand hierdie legitimering plaas vind, omdat daar alweesigheid is van verantwoordelike leiderskap, en En nou wil ek terug gaan na, die opposisiepartije wat hierdie proces nie ondersteun nie, is ook doodstol. Hulle sê bitterman nie oor. Die partije wat iets hier oor sê, is die wat die emigratiesentiment gebruik as immobiliseringsagent. Die dag is al probleme kom, gaan hulle allemaal waarschijnlijk wegstap en sê, dit was nie ons nie. 36:54 Ja, ek het die week... Ek dink ek het die afloppe week vir die eerste keer gehoor dat Jordan Hill Lewis beslis praat hier oor en sê ons is die vriendelige nasie, ons is nie so nie, maar ek het toch nie radig iets gehoor van die ander partij nie, so of hulle nie voel of hulle weet wat hulle moet sê daar nie. Koes, hoe laatste gedachte hier oor van jou kant af? 37:18 Ja, kijk, waarmee ons hier te doen het, is een baie breed probleem van die huidige Suid-Afrikaanse situasie binnen ons huidige grondwetelike orde. Dit is die kwestie van openbare amtsbekleding en openbare amtsuitoefening. wat een fundamentele constitutionele beginsel is, wat vooral by die regering beris, maar soos wat so pas in die afloop een paar minuten uitgewees is, natuurlijk ook een verantwoordelijkheid is wat beris op die totale burgerlijke samenleving en natuurlijk ook oppositiepolitieke partijen. Die effect daarvan is dat in die besonder regering moet optree in die openbare belang, nie in private belang nie, nie in seksionele belang nie. En as het vir die regering bijvoorbeeld blyk, vir die ANC blyk, dat daar nadele vir hom gaan wees, indien hy nie onomwonde uitkomt, tegen die moentelikheid van geweld, wat die gepleeg kan word nie. As hy nie onomwonde stappen doen, ten einde dit in die kiem te smoor nie, dan is hy eindelijk bezig, om die openbare belang, die breed belang, wat ammalse belang is, vooral wat hy te doen het met vrede, die handhaving van stabiliteit, om dit te verwaarloos, tot die voordeel van seksionele partijpolitieke belang. 38:33 Ek dink dit is een fundamentele probleem van Zuid-Afrika en die huidige grondwetelijke orde, dat die beginsel en die praktijk van openbare ambtsbekleding word doodeenvoudig nie behoorlijk opgeneem en gepraktiseer nie. 38:48 Goed, die story wat ons sal doophou dinsdag, want allemaal, ek dink, al ons journaliste wat ontplooi word, ons gaan veel op hoogte hou van die jongste daar. Intussen die volgende stories of thema's waar ons wel gesels het, ook al betrekking op hierdie story, en dit is eindelijk maar korruptie, wat in die wortel of die haarkie van hierdie probleem leid. Die eerste ene, die week sien ons dat die state pleit oor eenkomst met die swendelaar Woesie Moesie Kat Matlala sluit, en hy sal staatsgetuig wees, ten sy mede beskuldigd is, en hy het skuldig gebleid op verskaal antlik van geldwaserij en ten die korruptie in die oor eenkomst. Die publiek is geskok en wonder hoe die NVG die man enigszins genadig kan wees, as mens nou luister, wat alles by die Madlanga-kommissie uitkom, oor sy betrokkenheid by misdaanbedrijfwegeren, en hy het amperal vast die skakel gedien vir die korruptie in die politiese topstrukture. Rylund, so jou gedagte is oor wat ons hier sien gebeur, en die feit dat ons nou sien hoe korruptie gesig krij? Ja, ek denk, dis die belangrike punt, is dat korruptie gesig krij, maar ook in termen van Madlanga, dat korruptie gevolge het. 39:48 En dit is die eerste onderscheidende kenmerk van die Motlanga commissie in die context is, dat hier daadwerkelike optreden volg, soos wat inlichting bekendgemaak word, soos wat persoonig geidentificeer word, en baie belangrik, soos wat daar spoor van korruptie is. Nou, so dit is een baie belangrike ontwikkeling en een verandering van wat ons gewoond geraak het van commissies en die interactie met, vooral met die politieke dimensie van die staat. Wat belangrijk is, is dat, dit is nie noodwendig slecht, dat iemand soos Matlala pleitweerinkomst aangaan, en dan een verlaging, of een versachting van vonis krij, of die moendlikheid van een versachting van vonis krij, in een aspek nie. Ons moet hou, daar is een hele klomp ander sake, wat ook nog hanteer moet word, en die sake word nie hierbij bijgevroeg nie. 40:42 Die ander belangrike waarde van hierdie is dat nou krij jy die binneninlichting en jy kan die rest van die mense wat hierby betrokken was, wat ook nie so makkelijk identificeerbaar is nie en waar die bewyslaas moeilik is, kan jy meer effectief nou begin identificeer, ankla en hopelijk meer effectief vervolg. 41:02 soos wat ek het verstaan het, so pleitooreinkomst altyd een baie belangrike kwalificerende vereiste, en dit is, indien jy ten volle saamwerk en alle inlichting gee. Nou, ons het al in die verlede geseen, daar pleitooreinkomste word makkelijk gemaakt, totdat die werkelike omvang van die vereiste van die persoon net te groot word, en dan val hierdie ding plat. So, dit gaan interessant wees om te sien tot watermate hierdie specifiek, word, en dan al is hy reeds effectief tot 8 jaar dronkstraf gevonden is, dit is nadat die pleit oor eenkomst in werking treed. So, dit is nie asof hy skotvrij wegkom van dit wat hy gedoen het nie. Maar dat hy een prijs gaan betaal in een groter context, denk ek nog, as die straf is baie duidelik. Dit is nou een selve vraag wat ek vir jou wil vraag, Lindy. Wat is die gevoel in tyd van jou oor al die goede tosien en het voel van my corruptie krij nou een gezicht? 42:05 Ja, gewis, ek wil sê, kyk, hierdie kanarie beter syng nie, nie net arias nie, somme volle operas, is wat ons nou van hom verwag. Ek denk, koos, as die rechtsgeleerde gaan dalk vir ons kan sê, weet, is dit, weet, kan een pleit oor inkomens ook daarvan afhang, oor hoe effectief die inlichting is wat gegeef word, en of daar die inlichting dan tot arrestaties en skuldigbevindings kan blei. So kyk, en terselfde tyd, Kat met Lalla word nie vrygespreek van klachte waar hy op bent moord betrokke was, byvoorbeeld nie. Daar kan hy nog steeds vervolg word. So die man kan nog baie lang tyd in die tronk teerbring. Kyk, een gezicht vir korruptie is effectief in die sin dat dit vir ons dit baie konkreet maak. 42:53 Maar mys moet versichtig wees met een gezicht van korruptie, want dit laai die aandag af asof dit die enigste korrupte gezicht is. En om te verstaan dat korruptie is rarig soos een seekat met soveel verskillende tentakels. En ons wil eindelijk een seekat hier so hee, nie net een kanarie nie. Dat ons kan sien wat hier verder uitkom, dat hier wel gevolge is. Dat hier nie net een voorbeeld gemaakt word van een of twee belhammels en die rest kom nog steeds daarmee weg nie. 43:21 Koos, ek weet, jy het ook een interessante uitkijk op hierdie saak, want meeste mense is net soos, hoe is dit dat hierdie man, wat so korup is, en soveel misdaad gepleeg het, nou hierdie ooreenkomst krijg? Ja, kom, ons praat verder oor die sje katte en die kanaries. Ek het nie gedink, ons gaan daar oor praat nie. Kijk, die ooreenkomst wat gesluit is tussen die vervolkingsgesag en Matlala en sy rechtsverteenwoordigers, was dat hy pleitskuldig en die ooreenkomst is dan met betrekking tot die vonnis, dat hy word gevonnis tot 15 jaar gevangenisstraf, waarvan 7 jaar opgescoord is, so hy sal effectief 8 jaar sit, in agonome nu ook die moentlikheid van parool, wat ons vir die oomlik buiten rekening kan laat. Die onthutstuid en die verontwaardiging van die publiek is totaal gerechtverdig. So ek die onthutstuid van advokaat Lennis Breitenbach, in een artikel onder andere in PoliticsWeb. 44:23 Ek stem saam met die onthutstuid, maar Jy werk met een probleem, dat of skoon hy reeds een groot vis is, is daar nog ander groter visse, dit is die mense wat in die politie sit, senior politie officiere, wat jy eindelijk wil vaststrap, wat die bron is, die broeikas is van verdere korruptie, en nie net korruptie nie, rechtig, ja, wel algemeen misdadige optrede. Daar is een hele rits van brigadiers in die politie, een stuk of 10, wat in Matlala's getuinis reeds geimpliceer is. En die staat, die vervolgingsgesag, wil baie graag getuinis bekom met die oog daarop. 45:02 Nou, zodanig getuinis is gewoonlik skaars, maar het jy getuie, maar tlala, hy is een uitstekende getuie, op papier tenminste, want hy weet al, hy het in die mense saamgewerkt, hy was medeplichtiges, meer korrek, eindelijk mededaders. So daar is nie een betere bron van getuinis wat jy kan bedink, as specifiek hy nie. Dit is hoekom ek die vervolgingsgesag goed gesint is, en sê, jy het wel gedaan met die overeenkomst wat jy gesluit het, Dit gaan leid tot vervolging tegen aantal senior politie officiere. So ek dink die ooreenkomst is inderdaad een goeie ooreenkomst. Ek wil net wat daartoe gaan leid dat die verdere katnes opgerik gaan word, specifiek met betrekking tot die politie. Ons het begin in, was het 14 juli, was het 7 juli verlede jaar, by die politiekommissaris van KZN, wat die eerste gedeelte van die katnes opgeruk het, nou ja, dit is nou noodzakelijk dat dit verder gaan, en vooral wanneer jy te doen het, met die een enkele instantie wat te doen het, met die instandhouding van vrede en veiligheid, misdaadbekamping, die politie, is het noodzakelijk dat dit inderdaad moet gebeur, dat jy die seniormense moet vervolg, mees senior politie-officiere en soan. 46:22 Ek wil net dit noem, dat die hele ding van pleiteweeinkomste, die ding wat uit Amerika kom, sê dat 2021 is een deel van ons eie strafproces wat van tyd tot tyd gebruikt word. Een bepaalde hooprominensiegeval wat wel gebruikt is, was die vervlogging van Jackie Selebe. En die getuie wat daar gebruikt het, as ek recht onthou het, was Len Agliotti, help my recht as ek verkeerd is. Wat jy daar nodig het, is goeie politie onderzoek wat jy gehad het, goeie antlaar wat jy gehad het in die persoon van Gerard Nel, ek ken hom nog as Gerard uit die daad toen ons saam in justitie was in die vorige eeuw, en een getuie. 47:04 Nou, dit was een enkele getuie. Ek onthou hoe ek en collega's daaruit het vir mekaar gesê het, Gerard gaan baie probleem hee om succesvol te vervolg, want jy het dit doen met die gecompromitteerde getuie. Toch was die vervolging succesvol. Dit is specifiek wat jy hier het. Een persoon van Matlala, wat inderdaad ook motivering het om die waarheid te praat en overlik te getuig. So ek dink nie, dit is goeie strategie waar die vervolkingsgesag hier toegepas het, wat waarschijnlijk daartoe gaan lei dat die hele klomp politieofficiere geïdentificeer reeds is en nog ander geïdentificeer gaan word en verlang achter tralies kan doorbring. 47:43 Pieter de Tooi skryf vandag oor die frotappel wat die ganse strafrechtstelsel vergiftig. En hy skryf en hy verwijs daar na misdaad intelligentie en aan hoe hy voel oor generaal Mekonazi, wat hy sien gebeur, en Andrea Johnson, hoof van die onderzoekdirectoraat. Herinner ons net weer hoekom generaal Mekonazi na die media gehardloop het in die eerste plek en Johnson wat weens al werk nie so'n charismatise ophef kan maak nie. So terwyl salke by die met lange commissie van ondershoek nou in die groot klok gehang word, is daar achter die skerm steeds een gevecht tussen misdaadintelligentie en die ondershoekdirektoraat. En hierdie misdaadintelligentie afdeling was nog altijd een plofbare en onstabile departement weens, je weet, politieke inmenging. Maar hy sê ook, mense moet nie net dink, een ou wat nou geruisgemaak het, is nou allemaal sy liefling oogappel nie. Daar is ander sake wat jy moet in gedag te hou en ander dinge wat in die achtergrond afspeel, terwyl al hierdie goed nou na vore treed. 48:37 Ja, die weselike probleem wat jy mee sit is natuurlijk dat jy met misdaad intelligentie eenheid het wat toegang tot geweldig gegroot bedraag geld het en absoluut onsigbaar functioneer. Daar is bitter bitter min toesig en daar is bitter min verslagdoening. Dit wat in die parlement hanteer word is natuurlijk geheim, so dit word nie bekendgemaak nie, maar die indruk wat die mens krij is dat dit totaal oneffektief is. En dit beteken, jy het een klomp mense wat lekker los omgaan met geld en dan ook politisch invloed uitoefen. En daar is hele klomp karakters wat oortijd in ongens verval het, partij is uitgedrijf, partij is vervolg, omdat hulle dan die wet in ei handen neem, want hulle is tot een groot mate onantastbaar. 49:27 Die ander dimensie van wat Pieter oorskryf is natuurlijk die teenstrijdigheid rondom die persoon van generaal Mkwanasi. En hy wees terecht dit daarop dat hier is een persoon wat amper een cultistatus ontwikkel het en die van ons wat al uitsprake gemaakt het teen om weet hoe vannig mense negatief reageer en hoe heftig hulle reageer van hoe durf jy hierdie man aanvat. En ek dink dit was van die begin af een van die argumente gewees, is wat is sy motivering, wat is sy rol, en hier is een van die groot vraag rondom sy optrede en dit wat hy doen. En dit is dat hy baie vinnig en effectief uitgewees het wat is een groot lomp van probleme in die politie, maar daar is een element waar hy elke keer geweldig sterk reageer, amper dreigend optreen. Partijmense sê, hy treed dreigend op, en dit is as dit kom by sekere facette van misdaad intelligentie. 50:24 Nou hy self is nie betrokken by misdaad intelligentie nie, maar hy is geimpliseer in onderzoeken wat gedoen is, onder andere derie insporteergeneraal van intelligentie, maar ook ander vleikieblaasers wat tevloot na vore gekom het, met vraag rondom eiendomstransaksies en dergelike, waar groot bedraag geld verwissel en waar dit nie duidelik is wat is die voordele nie, maar dis baie duidelik dat hier onnodige groot bedraag geld van handen verwissel. 50:55 Nou die benadering van Kwanazi was om die mense aan te val wat reageer op hierdie vleikieblaasers en die versla wat gemaakt is. Soos advokaat Glynis Breitenbach, soos ander parlementslede wat vrouwig en vrou het en dan het hy gedreig en geraas en blaas en hulle anlaat kla van mense wat sensitieve inlichting bekend maak. 51:18 Dit is natuurlijk onsinnig. As iets al reeds in die media's en in die parlement is en een parlementslid vraag daarover, dan kan jy toch te sekerlik nie aangeklaaf word dat jy geprivilegeerde inlichting bekend maak wat jy nie vonderstel is om te doen nie. So daar is vraag rondom wat hy doen, hy is nie heeltemaal in my boekie die persoon wat allemaal dink hy is en voorgeen nie. Daar is ander belange wat gedien word. Ons weet nog nie heeltemaal precies waar hy inpas in die totaliteit van die reprenkie nie. 51:50 En Linde, met dit alles gesê, as, jy weet, ons twee gesikke misdaad, intelligensie en die directoraat het, wat hier aan die achterkant veeg, al hierdie ander goed wat uitspeel voor die medlanga commissie, kan die krisis van die derdigste afgeweer kan word? Ja, ek denk, ons is nog baie, baie ver daarvan af. My vraag is eindelijk meer hoe op die aarde bou ons weer hierop. Want het voel vir my, alkelewe, een van die restrukture is, weet, vrot tot onder. 52:18 En soveel van die wat nog steeds hulle werk probeer doen, word baie sleg ondergrawe of het nie die hulbronne nie of het nie die tanden nie. So, dit is wat my betref geweldig, ja, geweldig kommerwekkend, dat die gebrek is, is daar is. Ek bedoel, misdaad intelligentie moes eindelijk sy werk kon gedoen, en destijds, sê nie maar, zelfs bijvoorbeeld, voor 2001, het moes sy werk nou kon doen met wat hier plaas vind, met die optochte. Ek bedoel, die feit dat ons nie, weet dat al soveel georganiseerde misdaad nog steeds in ons land is, en dat ons vervolgingsgesag, helft van die tijd lijk omtrend, soos een baie, baie brandstiek ou hond. Dit is alles my problematies. Ek wil wel by Roland ansluit en sê, daar is patroon in die geschiedenis, baie dikwils, dat jy een charismatise leier het, wat na vore treen, na oomlik van krisis. En dan die, weet jy, wat ga my sê, die heersende orde dan sal uitdaag, en korruptie, soos bijvoorbeeld nou hier, aan die licht sal bring, Maar het is nie te sê dat daar die persoon een onproblematische vergier is nie. 53:26 baie dikwelse so persoon, juist, precies die rechte woord is wat Roland gebruik het, iemand met persoonlijkheidskult is, baie ver weg van die demokraat af, baie dikwelse, baie autokratiese persoonlijkheid, wat mag om hulle self kan versamel, so wat baie goed kan doen, niemand gaan vir een oomlik sê, dat ons moes nie die Medlanga Commissie gehad het, ons moes nie die openbaringe gehad het nie, baie, baie beslis, maar oppas wat sy momenten 53:56 so persoonlijkheidskultes kan aanneem, want die persoonlijkheidskultes is ook baie, baie allergies vir verantwoordbaarheid. Koos, vraag aan jou is, dan moet ons wacht tot alles op die lappe is, sal alles op die lappe kom dier die Madlanga Commissie? Weet jy, miskien nie net dier die Madlanga Commissie nie, maar dier al die middele wat ons tot ons beskikking het, oomlik terug, Waarom het ons uiteindelik die zonde komisie gehad, wat uiteindelik gebleik het een baie doeltreffende komisie te wees? Dit was vanweer een baie doeltreffende werk wat gedoen is door die media. Die media en die burgerlijke samenleving in die algemeen, wat in Zuid-Afrika eindelijk een baie belangrike rol speel, belangrik ter rol speel, as staatsinstelling selfs, ten einde die bekie constitutionalisme wat ons het in stand hou. 54:50 die voordeel van komisie, daarvan is dat het, van hierdie media en sovoorts, is dat het leid tot onderzoeken, en onderzoeken leid tot die circulatie van vars licht. Dit is precies wat ons hier het. As ons nie hierdie vrijheid van uitdrukking gehad het nie, dierie media nie, het die goed moet aan die licht gekom nie. Maar tenminste leid dit tot twee goed. In die eerste plek, en ek denk dit word dikwels nie behoorlijk in ageneem nie, dit skyn die licht op die aard en karakter van die Suid-Afrikaanse staat onder die ANC. Dit is geweldig belangrijk. As jy nie dit gehad het nie, as jy nie die vryheid van uitdrukking soos het, onder andere die die media en ons allemaal beoefend word gehad het nie, dan die ware karakter nooit na vore getreen nie. 55:41 en ek dink die commissies en sovoorts, of schoon dit dikbos nie leid tot dat werkelike gebeure op die kort termijn nie, het het tenminste die uitwerking, dat dit die probleme helder in die dagelijks, die probleme helder in die lichtbring, en om nou te herhaal die aard en karakter van die Afrikaanse staat in die lichtbring, en as het ware vir ons uitwees, dat in een beduidende mate, ook met betrekking tot maats en maats, over twee dae, en talle ander goed, die verantwoordelijkheid in die finale instantie, baie dikwels, nie lee waar die grondwet vir ons sê dit moet lee nie, miskien sê hulle weet, dat is een ou thema van my, maar waar die grondwet sê dit moet lee nie, nie by die openbare instellings nie, maar by die privaat en die burgerlijke sektor, wat in Zuid-Afrika baie krachtig is, en iets is waar ek trouwens al hoe meer opgewonden raak, want ek dink die spierkracht, van die gevarieerde sektor, gevarieerde burgerlijke sektor is inderdaad ansienlik en word alhoog groter. Dit leid daartoe dat ons met rukke en stote en met baie moeilijkheid 56:43 maar daarom een paar boete op die water hou. Goed, en dit is al waarvoor ons tyd het vanaan. Dit was kommentaar. My gaste was Roland Henhoed van Universiteit Pretoria, Dr. Lindy Koortse, historicus en Professor Koosmalan. Hier is een genoot van saakkelega. My klankeregisseer is Livana Beekes. Ek is Suzanne Paxton. Genie die rest van jou aand.